Magdalena Talik: Po tragicznych wydarzeniach w Krakowie 7 listopada wiele osób w Polsce zastanawia się nad bezpieczeństwem w miejscach publicznych oraz uczestnictwem w masowych wydarzeniach. Jak radzić sobie z towarzyszącym lękiem?
Luba Ślósarz: Takie wydarzenia mogą istotnie wpływać na nasze poczucie bezpieczeństwa.
W obliczu przemocy, która wydaje się nagła i nieprzewidywalna, zaczynamy obawiać się, że coś podobnego może spotkać nas lub naszych bliskich. To naturalna reakcja, gdyż umysł stara się przewidzieć zagrożenia, aby nas ochronić. Problematyczne staje się jednak przecenianie prawdopodobieństwa niebezpieczeństwa i postrzeganie świata jako miejsca, w którym zagrożenie czai się na każdym kroku.
Warto pamiętać, że pojedyncze, dramatyczne wydarzenie nie oznacza, że ryzyko podobnych sytuacji wzrasta w naszym codziennym życiu.
Nie powinniśmy pozwalać, aby strach ograniczał naszą aktywność, kontakt z innymi ludźmi czy uczestnictwo w wydarzeniach publicznych. Pomocne może być ograniczenie śledzenia dramatycznych doniesień medialnych oraz korzystanie ze sprawdzonych źródeł informacji. Zachowanie standardowych zasad bezpieczeństwa i powrót do codziennych aktywności również są istotne.
Wśród pytań pojawiających się po tragedii w Krakowie znajduje się obawa, czy dzieci i młodzież nie będą naśladować agresywnych zachowań. Warto przywołać badania psychologa Alberta Bandury, które pokazały, że agresywne zachowania można przyswajać przez obserwację. Nie każdy jednak, kto zauważy agresję, zacznie ją naśladować. Kluczowe jest, kogo obserwujemy oraz jakie konsekwencje przynosi dane zachowanie.
Z tego względu ważne jest, jak rozmawiamy o tragediach. Nie należy nadmiernie koncentrować uwagi na sprawcy i przedstawiać go w atrakcyjny sposób, ale raczej skupić się na konsekwencjach przemocy oraz sposobach zapobiegania podobnym zdarzeniom. Krytyczne myślenie u młodych ludzi jest kluczowe, by nie czuli się zobowiązani do naśladowania popularnych, ale niezdrowych zachowań.
W przeszłości, zwłaszcza po atakach w szkołach, zwracaliśmy uwagę na odpowiedzialne przekazywanie informacji, by nie szerzyć niepotwierdzonych wiadomości i nie koncentrować się na sprawcach przemocy.
Dzieci i młodzież powinny wiedzieć, jak reagować na niepokojące informacje, zwłaszcza w mediach społecznościowych. Powinny wiedzieć, że mogą zgłosić poważne zagrożenie dorosłemu, który podejmie odpowiednie kroki.
Kiedy dowiedziała się Pani o strzelaninie w Krakowie, co zwróciło Pani uwagę?
Moim zdaniem zauważalne były mediów dotyczące zdrowia psychicznego sprawcy, które często wiązały zaburzenia psychiczne z agresją. Taki przekaz może prowadzić do stygmatyzacji osób z problemami psychicznymi. Większość z nich nie ma skłonności do przemocy, a same mogą stać się ofiarami.
Waśliwe są również psychologiczne skutki takich wydarzeń dla społeczeństwa, które mogą potęgować lęk, zwłaszcza u osób z wcześniej osłabionym poczuciem bezpieczeństwa. Ważne jest, by zachować równowagę między ostrożnością a lękiem i nie rezygnować z normalnych aktywności.
Uczestniczyła Pani w pracach nad aplikacją Kids Alert dla rodziców i nauczycieli. Jakie rady Pani ma dla nich?
Zachęcam do korzystania z materiałów, które zawierają praktyczne wskazówki dotyczące rozmowy z dziećmi i młodzieżą o niepokojących wydarzeniach oraz pomagają im odzyskać poczucie bezpieczeństwa. Kluczowe jest dostosowanie komunikacji do wieku dziecka, unikając przekazywania nadmiernych, drastycznych informacji, a jednocześnie nie bagatelizując jego obaw.
Warto także zwrócić uwagę na dostępny w Internecie poradnik „W dobrym stanie. Poradnik zdrowia psychicznego dla mieszkańców Dolnego Śląska”, którego jestem autorką. Zawiera on informacje na temat dbania o zdrowie psychiczne oraz gdzie szukać pomocy.